BEDENKINGEN ROND HET SCHILDERIJ: DE OFFERGAVE

Piet VERNAILLEN

 

In de vorige tekst nam Luc Robijns reeds een deel van de tekst letterlijk over. We hernemen dit tekstgedeelte niet. Hierna volgen dan de resterende drie delen waarin Piet beschrijft wat hij in het schilderij (zie foto 1) wou uitdrukken.

 

1. De compositie van het doek

De groei naar de compositie gebeurt ook geleidelijk. Ik wou de Eucharistie centraal stellen. In het midden de kelk. Links de bruine kruikjes met water en wijn.

Rechts het hostiebrood: veel kleine hosties voor de talrijke aanwezigen en een grote voor de 8 celebranten.

Hierachter de bloemen; 10 grote witte lelies, één voor elk der 10 zusters die 150 jaar geleden in Borchtlombeek met de huifkar aankwamen. Ze zijn ook symbool voor alle zusters die gedurende al die jaren, en tot op heden, hun beste krachten ten dienste stelden.

De lelies staan naar alle richtingen georiënteerd. Dit wil er op wijzen dat de 10 zusters hum aandacht zullen gericht hebben op alle noden van de kinderen, de jeugd en de volwassenen.

De lelies zijn goed gekozen. Ze zijn het symbool voor de reinheid, de majesteit (schild van koningen) de geestelijke liefde.

Hun trompetten doen ons denken aan luidsprekers die het ideaal van de zusters in alle richtingen verkondigen (voor, achter, links, rechts, onder en boven,...) Hun verschillende grootte en het min of meer in het oogspringen is, zoals het bij de 10 zusters ook zal geweest zijn, en zoals het nu ook nog is, dat de ene, door de aard van het werk, min of meer in de kijker loopt.

De andere bloemen staan voor al de talrijke medewerkers.

Op de achtergrond: het Sint-Fransiscuskruis dat de geest van de heilige en van de Zusters Franciscanessen symboliseert.

Hier staan, op de keerzijde, de namen van de 10 eerste zusters gebeiteld. (Zuster Antonia, Zuster Ignatia, Zuster Cordula, Zuster Bernarda, Zuster Victoria, Zuster PHilomena, Zuster Helena, Zuster Delphina, Zuster Johanna, Zuster Ursula)

Op de voorgrond: het olielampje dat steeds brandend moet gehouden worden. Alle voorwerpen komen voor in hun natuurlijke grootte.

Over de betekenis van de offergave, zeg ik niets. Ze werd voldoende belicht in de gelezen tekst.

 

2. De kleurencompositie

De kleuren worden aangewend om iets uit te drukken. Men drukt uit wat men ziet, voelt, denkt of wil. Het licht spreekt hierbij een belangrijke rol. Kleuren veranderen met het licht, zoals ook het leven van mensen, dieren, planten en bloemen verandert met het licht, met de zon.

De schepping van een schilderij, de kleuren die gekozen worden hangen af:

- van de kleur der gegeven bloemen

- van de kelk, het hostiebrood

- de kruikjes, het Sint-Fransicuskruis

- maar ook : van de gedachten en de impulsen van de schilder en zeker ook van het licht.

Als men iets schildert wil men aan de kijker iets meedelen en bij hem/haar een indruk, een gevoel of een ontroering opwekken. Bij het bekijken is het belangrijk de taal van de kleuren en van de bloemen te verstaan.

In dit werk heb ik, langs de kleur, getracht weer te geven: Linker kant:

* De Geest van Sint-Fransiscus

Van het nederige, aardse bruin dat geleidelijk overgaat naar het rood en het oranje en langs het gele naar het witte. De kleuren die volgen zijn symbool voor heel wat trekken die Sint-Fransiscus toegeschreven worden.

* Het bruin

Het aardse, de schepping, de mensen, de dieren, de bloemen en planten, het water en het vuur ... waarvoor hij God de Schepper dankte en loofde.

* Het oranje-rood

De kleur van de intimiteit, de gezelligheid, van het gloeiend geestdriftig leven die wijst op het overwinnen van de aarzeling.

De kleur van de liefde en de hartstocht, maar ook van het lijden en de loutering.

* Het geel

De kleur van de zon van de geest, van de blijheid en de levenslust. Het is een mannelijke kleur, een actieve kleur die goed harmonieert met vrouwelijk blauw.

* Het wit

De kleur van de kuisheid, de onschuld. Kleur van de wijsheid, de vroomheid, heiligheid. Kleur van de overgave, van het hoogste geluk, van geloof en barmhartigheid. Kleur van de Koninklijke waardigheid, van de bedienaars van het licht. Het licht van de wereld. Alle kleuren komen voort uit het stralende witte licht. Ze verdwijnen voor het oog in de duisternis.

 

Rechter kant:

* De geest van de Zusters Franciscanessen

Van het koude donkere blauw, een vrouwelijke kleur die harmoniseert met Het mannelijke geel, langs het licht blauw naar het wit.

* Het blauw: kleur die weinig van het aardse heeft (tegenstelling met het bruine). Kleur van het hemelse, het ongrijpbare ideaal (blauwe bloem). Kleur van de trouw. Kleur van de droom, de overpeinzing, de meditatie.

Kleur - als van de sluier van de dienstbaarheid

- die ons voert naar de hemel

- die ons los maakt van de directe omgeving

- symbool van het nederige, voor de kinderen van Maria * Het vuur: teken van geestdrift, van het gloeiend geestdriftig leven

* De vlam: wordt aanzien als een goddelijke verschijning een manifesteren van het goddelijke in de mens en in de materie. Symbool van het leven.

* Goud van de kelk: Het goud is de kleur van de goddelijke macht, van de chef, het Staatshoofd. Het is symbool van het geluk, van de waardemeter van de eerlijkheid.

 

Tussen de twee helften die in elkaar overvloeien werd een evenwicht betracht tussen het passieve blauw, symbool van de oneindigheid van de droom en het actieve oranje-rood: symbool van het erotische, de daad, de passie.

De band met de omgeving, met de mensen, met de gemeenschap wordt uitgedrukt door het geel (van de achtergrond, van de kelk, van de meeldraden, van de vlam).

Beide helften worden samengebracht rond en door het Sint-Fransiscuskruis, en ook door de bloemen, zodat de twee delen niet uit elkaar vallen.

 

In de bloemen (hoofdzakelijk langs de vrouwelijke kant) komen voor:

Het groen: is een kalmerende kleur. Het is een meer vrouwelijke kleur die wijst op de vruchtbaarheid Ze symboliseert de eeuwige jeugd de onsterflijkheid het eeuwig nieuw leven

Kleur van de herscheppers, hernieuwers; brengen nieuw leven. Beste kleur voor de ogen, voor de zwaarmoedigen.

Het lichtgroen: Geeft een stemming van aangename rust, kalmte. Is een teken van de lente, de wederkomst van het licht. Kleur van de hoop, van de jeugd.

Het purper-violet: vindt zijn oorsprong in het rood (symbool van het bloed). Doet denken aan warmte, vuur, luister, geestdrift. Kleur van het gezag, geestelijke macht (bisschoppen, kardinalen), de eerbaarheid. Symbool van weemoed, ernst, boetevaardigheid. Slaat een brug tussen hemel en aarde.

 

3. Symbolen van de bloemen (taal der bloemen)

De lelies: zie hoger

De aster: symbool van voorspoed en ouderdom, sierlijkheid, evenwicht en harmonie

Chrysanten: symbool van uitbundige bloei, van afscheid van iets

Anthurium