DE KONINGIN ALS METER: ASTRID ANCAER

Herman BRANTEGEM

 

Het getal zeven heeft altijd een grote rol gespeeld in geloof en bijgeloof, volksleven en volksliteratuur. In deze bijdrage willen we eens dieper ingaan in één uiting van dit magisch getal namelijk de geboorte en het doopsel van een zevende zoon of dochter in een ononderbroken reeks.

Het is voldoende bekend dat speciale feestelijkheden gepaard gaan met de geboorte van een zevende kind in een ononderbroken reeks van hetzelfde geslacht en dat het peterschap of meterschap bij een dergelijke doopplechtigheid door koning of koningin wordt aanvaard is al even bekend. De burgemeester of diens echtgenote of andere vertegenwoordigers van de gemeente of zijn vrouw zal als peter of meter fungeren. De voornaam van het kind is deze van de regerende vorst en is een logisch gevolg van dit peter- of meterschap. Een koninklijk geschenk voor ouders of kind behoorde eveneens tot de gebruiken.

Dit gebruik trotseerde de eeuwen. We vinden een voorbeeld in de parochieregisters van de Mechelse Sint-Romboutskerk. Het is de oudste vermelding van het doopsel van een zevende zoon. Op 4 oktober 1615 werd te Mechelen de zevende zoon van Jacus de Costere en Barbara Kimps gekerstend en naar de hertog van Brabant Albertus genoemd. De inschrijving verhaalt enkele plechtigheden. Zo werden witte flambeeuwen en zeven kaarsen van maagdenwas vóór het kind uitgedragen en werd de kleine Albertus door een gewapend man naar de kerk gedragen.

In Okegem vonden we ook een kind dat als "zevende" geboren werd namelijk Astrid Ancaer in de Fonteinstraat 31.

Astrid Elisabeth Virginie José Ancaer werd geboren als zevende kind op 4 juni 1928 te Okegem. Haar vader Ludovicus, Louis genoemd, was afkomstig van Pamel van de Kaai-vaart en werd er geboren op 6 oktober 1889. Hij was metser van beroep. Moeder Celestine De Boitselier werd geboren op 29 april 1888 te Okegem en was de dochter van Eduard, die veldwachter was te Okegem. Ze huwden op 26 juli 1913 te Okegem en vestigden zich op de Rattenberg (nu Leopoldstraat). Enkele jaren nadien weken ze uit naar Pamel om zich in 1920 definitief in de Fonteinstraat nr. 14 te Okegem te vestigen. Het gezin kreeg acht kinderen. Astrid vertelde me dat haar vader altijd een jongen gewenst had en het maar niet lukte. De volgende kinderen werden in het gezin geboren:

- Valentine, Okegem 11 mei 1914

- Philomena, Pamel 17 januari 1916

- Louisa, Pamel 20 september 1917

- Seraphine, Pamel 31 januari 1919

- Clemence, Okegem 21 juli 1921

- Emma, Okegem 20 september 1923

- Astrid Elisabeth, Okegem 4 juni 1928

- Godelieve Leopoldine, Okegem 25 oktober 1936

 

Momenteel zijn enkel Astrid en Seraphine nog in leven. Deze laatste verblijft te Sint-Niklaas. Louis Ancaer stierf op 16 maart 1963 en Maria Celestine De Boitselier op 21 maart 1963. Het valt op dat er slechts vijf dagen verschil waren. Louis stierf thuis terwijl zijn vrouw in het ziekenhuis lag te Ninove. Moeder Celestine heeft nooit van de dood van haar man geweten.

Astrid Elisabeth Virginie José werd gedoopt op 10 juni 1928 te Okegem door pastoor Cnockaert. In het doopregister van de parochie Okegem vonden we volgende vermelding:

Anno Domini 1928 die 10 juni baptizata est ab infrascripti Astrida Elisabetha Ancar, nata 4 juni 1928 hora 2 matutinus filia Emilii ex Liedekerke et Celestina De Boitselier ex hac, junctorum in Okegem hac die 26e juli anno 1913 susceperunt Julius Baetens et Victorina Staels loco regina nostra J. Cnockaert

In het jaar des heren 1928 dag 10 juni is gedoopt door mij ondergetekende Astrid Elisabeth Ancar (sic), geboren 4 juni 1928 om 2 uur ’s morgens dochter van Emiel (sic) afkomstig van Liedekerke en Celestina De Boitselier van hier, gehuwd in Okegem de 26e juli 1913, waren getuigen Julius Baetens en Victorina Staels in naam van onze koningin.

Pastoor Cnockaert begaat hier drie vergissingen in één akte: hij vermeldt een verkeerde voornaam voor de vader Emiel in plaats van Louis, hij schrijft de familienaam verkeerd en hij vermeldt dat Emiel Ancaer afkomstig is van Liedekerke in plaats van Pamel.

Het valt op dat Astrid Ancaer vier voornamen kreeg. Astrid vertelde me dat haar ouders zeer koningsgezind waren en prins Leopold in de periode van haar geboorte getrouwd was met prinses Astrid (1926) en dat het meterschap aanvaard werd door koningin Elisabeth. Als koninklijk geschenk kregen haar ouders van de koningin twee kleine hemdjes en een bedrag van 100 frank. Normaal zou de vrouw van de toenmalige burgemeester de eigenlijke meter zijn maar Jan Van de Berghe (den Blak)1 was ongehuwd en men zocht een passende oplossing. Als plaatsvervangster werd Virginie Staels2 gekozen als vervangende meter. Ze was echtgenote van eerste schepen Constant Van den Spiegel. Haar vierde voornaam José dankt zij aan haar peter Jozef Baetens afkomstig uit Okegem die gehuwd was met de zus van haar moeder (Ondine De Boitselier) en te Liedekerke woonde.

Astrid haar moeder vertelde steeds dat ze gedoopt was met muziek van de fanfare. In die tijd had men twee fanfaren te Okegem. De fanfare "Eendracht is Macht" van de katholieke partij en de fanfare van de Daensisten, "Volksfanfaren" genoemd. Vermoedelijk was het de fanfare "Eendracht is Macht" die de feestelijkheden naar de kerk opluisterde daar de familie De Boitselier bij de katholieke partij aanleunde. Bij de doop waren burgemeester Jan Van de Berghe en enkele schepenen aanwezig. Het gevolg zal zich na de doop wel tegoed gedaan hebben in het café 'het Oud Gemeentehuis' bij Ivo Staels.

Astrid heeft haar eerste jaren school gelopen in de zusterschool bij zuster Julia en zuster Anna. Het eerste leerjaar zat ze in de klas van juffrouw Bertha die haar de beginselen van het lezen en rekenen bijbracht. Ze herinnert zich nog dat zij in de periode vóór Nieuwjaar een nieuwjaarsbrief schreef tijdens de speeltijd van de andere kinderen naar koningin Elisabeth en ze bleef dit jaarlijks doen tot haar veertiende jaar. De nieuwjaarsbrief werd aangekocht door de school en had een groter formaat dan de gewone nieuwjaarsbrieven. Als antwoord kreeg zij ieder jaar van de secretaris van de koningin een dankbrief in het Nederlands voor haar wensen.

Op veertienjarige leeftijd volgde ze samen met Rosa Nuyts een cursus huishoudkunde te Pamel (in de zaal van den bruinen) maar ze verkoos te gaan werken als hoedenmaakster in Brussel. Ze ontmoette op de trein haar toekomstige echtgenoot Juliaan Foubert van Smeerebbe-Vloerzegem. Ze huwden op 30 september 1950 te Okegem. Het werk als hoedenmaakster heeft Astrid 43 jaar uitgeoefend tot ze de pensioenleeftijd van 55 jaar bereikte. Het gezin kreeg een zoon Michel.

 


 

1  Jan Jozef Van de Berghe (1861-1958) was burgemeester van Okegem van 1892 tot 1921 en van 1927 tot 1932.

2  In Mededelingen Heemkring Okegem 28ste jaargang 2003 nr. 1, Clemens Van den Spiegel is 100 jaar oud, p. 13 vind je een mooie foto van het gezin Van den Spiegel-Staels.

 


 

Erratum


Etienne De Dier signaleerde ons dat de naam van zijn moeder in het vorige nummer verkeerd geschreven werd. De laatste paragraaf van het artikel over "de koningin als meter" moet luiden als volgt:
Godelieve Ancaer, de jongste zuster van Astrid, gehuwd met Omer De Cooman en achtste dochter in het gezin, kreeg als meter Leonie Maerschand, de vrouw van de toenmalige burgemeester Cyriel De Dier.