IN MEMORIAM BERNARD NEUKERMANS

Herman Neukermans en Jozef Van der Speeten

 

Bernard werd op 2 september 1921 te Okegem geboren als tweede zoon van Karel Lodewijk en Maria Josephina Van der Speeten. Het gezin werd daarna nog vergroot met zes jongens en twee meisjes waarvan het tweede heel jong overleed. Het was dus een kroostrijk gezin van negen kinderen (acht jongens en één meisje).

Bernard volgde een groot gedeelte van het lager onderwijs in de gemeentelijke jongensschool en trok vervolgens naar het Sint-Alousiuscollege van Ninove waar hij de jongste klassen van het lager onderwijs en de toenmalige volledige lagere humaniora (1ste, 2de en 3de middelbaar) afwerkte.

De Neukermansen waren gekend als verstandige en vlijtige studenten die elk jaar de mooiste prijzen wegkaapten. Bernard eindigde het middelbaar (toen de hoogste klas) in het schooljaar 1937-1938 als eerste van de klas met grote onderscheiding.

Daarna slaagde hij in de toelatingsproef bij de Postcheque en werd als jonge kerel (17-18 jaar) tewerkgesteld bij deze staatsinstelling. Na er enkele jaren te hebben gewerkt leerde hij er Augusta Mangelschots kennen waannee hij in 1949 trouwde. Het jonge paar vestigde zich vervolgens te Mechelen-Nekkerspoel waar ze met veel succes de vishandel van moeder Mangelschots uitbaatten. Het werd een druk beklante zaak. Het echtpaar werd met twee zonen gezegend. Toen Bernard in 1986 de pensioenleeftijd (65 jaar) bereikte, liet hij de winkel over en kon hij zich nu volledig wijden aan zijn hobby's. Maar "rust" kende hij niet: hij was steeds aan de slag als metser, "bricoleur" enz. Maar hij had ook af te rekenen met ziekte en tegenslagen. Zijn eerste beproeving was het overlijden van zijn echtgenote in oktober 1992. Een volgende tegenslag was een slepende ziekte die uiteindelijk eindigde met een verblijf in het ziekenhuis van Bonheiden waar hij op 15 oktober 1998 overleed. Op de uitvaartliturgie die plaats had in de parochiekerk van Sint-Pieter en Paulus te Mechelen trad zijn jongste broer Herman, zijn petekind, op het einde van de dienst naar voor en las voor de verwonderde aanwezigen een brief voor waarin hij getuigde hoe hij zijn broer ervaren had. Een Amerikaanse gewoonte!

De Heemkring kreeg de toestemming dit getuigenis te publiceren waarin we een beeld getekend krijgen van het zeer actieve leven van Bernard.

 

In het land waar ik nu woon, zenden de mensen bij een overlijden geen doodsbrieven, en een begrafenis is daar niet zozeer het begraven van het lichaam, maar eerder een memoriaal van de geest. Vrienden en familieleden komen naar voor en getuigen hoe zij de overledene hebben ervaren in hun leven. Als jongste broer van Bernard en als zijn petekind, is het voor mij een eer getuigenis af te leggen voor hem. Met dank denk ik terug aan de vele jaren die ik hem heb mogen kennen.

Als ik terugdenk aan Bernard, dan komen mij altijd de beste mannelijke eigenschappen naar voor: een rotsvast vertrouwen zonder pretentie, optimisme getemperd met realisme, een diepe zin voor rechtvaardigheid, een enorm doorzettingsvermogen, grootmoedigheid en genegenheid voor allen.

Nooit heb ik mijn broer horen zeggen: "Dat kan ik niet doen". Onder zijn bescheiden uiterlijk leefde een fenomenaal intellect. Ik heb tijdens mijn leven het genoegen gehad velen te ontmoeten in Silicon Valley die faam en fortuin hebben gemaakt in wetenschap en techniek. En toch moet ik zeggen dat ik er weinig ontmoet heb met dezelfde brede talenten. Hij kon meespreken over kunst en cultuur, over marmer en beton, over wetenschap en politiek.

Vanuit de verste beelden van mijn prille jeugd herinner ik hem als een super-bricoleur die alles kon, hij polierde marmer of deed houtwerk, hij pleisterde of plombeerde, in alles met de talenten van een professioneel. Hij was een autodidact in alles en een meester-ambachtsman die genoot van eigen en goed werk. Er is in onze familie geen enkele die niet genoten heeft van zijn gastvrije hulp.

Zijn doorzettingsvermogen was legendarisch. Niets was hem te ver, te lastig, te moeilijk, te hard of te ingewikkeld. Als twintiger bracht hij op zijn eentje een boot van Mechelen naar Okegem. De boot was een oude sloep, en vijf tot zes forse mannen waren normaal nodig om de boot te verplaatsen. Hij construeerde een "triporteur" met fietsbanden, die spijtig genoeg de geest gaf een paar kilometer buiten Mechelen. Vanaf dat punt trok hij de boot al hotsend over de kasseistenen, maar de boot kwam in Okegem aan, ook al was de bodem wat afgesleten.

Hij had een sterke interesse voor alles rondom hem en een aard die sterk gaat naar de kern van alle dingen. Zijn vlug intellect en zijn "zelf-relativering" lieten hem toe om humor te ontdekken in de tragische kanten van het leven. Vier maand geleden, al sterk aangetast door een teisterende ziekte, bracht hij nog de familie aan het lachen, uren aan een stuk.

Nooit hoorde ik hem klagen of zuchten in de jaren van zijn ziekte, en hij had moed en een positieve instelling die aanstekelijk was voor ons allen. In de vele telefoongesprekken gedurende die ziekte, legde ik nooit de telefoon neer zonder een gevoel van bewondering en met een nieuwe relativerende kijk op mijn eigen problemen.

Hij had zoals Marnix Gijsen zei "de zware last op zich geladen een eerlijk man te zijn in woord en daad". Bij hem scheen dat geen zware last te zijn, maar de meest natuurlijke vorm van zijn wezen. Hij was een man van zijn woord, gelijk er tegenwoordig nog weinig gemaakt worden.

Bovenal was hij een grootmoedig man voor allen rond hem, en als petekind heb ik dat speciaal mogen beleven. Hij was een broer in alles, wiens affectaties door de jaren heen nooit verdwenen.

Moge hij nu rusten in de Heer, met Gusta en de rest van onze familie. Hij en Gusta hadden te samen een zeer schone tijd gehad, zo zei hij, en geen ziekte zou hem dit kunnen afnemen. Moge hij nu leven in het licht van de Heer en moge het licht van zijn eigen leven ons pad verlichten op onze weg.

 

Door het afsterven van Bernard is de familie Neukermans voor de zesde maal getroffen door een sterfgeval: zijn broers Justus (1990), Albert (1989), Gaston (1986), Maurice (1964) en zijn zus Marie Thérèse (1991) gingen hem voor in de dood.

Een merkwaardig en lovenswaardig feit is dat de familie Neukermans trouw blijft aan haar roots. Telkenjare op de eerste of tweede zaterdag van januari wordt er samengekomen in de parochiekerk waar ze de eucharistie bijwonen die opgedragen wordt voor de overleden familieleden. Daarna is er in Okegem of elders een familiereünie.